D66, VVD en CDA hebben een coalitieakkoord gesloten voor de komende kabinetsperiode. Vanwege de minderheidspositie in zowel de Tweede als Eerste Kamer zal het kabinet voor de uitwerking en besluitvorming per onderwerp steun moeten verwerven bij oppositiepartijen.
Het akkoord, getiteld Aan de slag, omvat 67 pagina’s en zet een duidelijke financiële koers uit. Het kabinet kiest voor strakke begrotingsdiscipline, met als uitgangspunt dat het begrotingstekort structureel onder de 2 procent blijft. Grote investeringen – met name in defensie en veiligheid – worden daarom gecombineerd met hervormingen en lastenverzwaringen.
In de financiële dekking ligt het zwaartepunt van de opgave bij huishoudens, via onder meer hogere eigen bijdragen en hervormingen in zorg en sociale zekerheid. Ook het bedrijfsleven draagt bij, maar in relatief beperktere mate, met oog voor het behoud van economische groei en investeringsbereidheid.
De coalitie benadrukt dat niet alle keuzes zijn dichtgetimmerd. Op meerdere dossiers laat het akkoord ruimte voor nadere uitwerking en politieke bijstelling tijdens de regeerperiode, passend bij het karakter van een minderheidskabinet en de noodzaak om wisselende meerderheden te vormen.
Het kabinet positioneert zich expliciet als een samenwerkingskabinet, met nadruk op uitvoerbaarheid, bestuurlijke rust en draagvlak in parlement en samenleving. Tegelijkertijd betekent dit dat de uiteindelijke invulling en het tempo per dossier mede afhankelijk zijn van onderhandelingen met de oppositie.
Maatregelen in de de zorg
- Passende zorg moet de norm moet worden. Daar hoort bij dat de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg wordt afgeschaft, met een overgangsperiode en aandacht voor behoud van zorgpersoneel, terwijl zorgverzekeraars verplicht worden voldoende zorg te contracteren, een restitutiepolis aan te bieden en samenwerking af te dwingen.
- Het nieuwe kabinet benadrukt dat ouderen en mensen met een beperking zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving zorg moeten kunnen ontvangen. Zorg door mensen uit de buurt, familieleden en professionele zorgverleners wordt daarbij als gelijkwaardig en aanvullend gezien.
- Volgens de coalitie zijn mantelzorgers onmisbaar voor de continuïteit en kwaliteit van zorg. Door hen te erkennen en beter te ondersteunen, wordt niet alleen hun eigen welzijn versterkt, maar ook dat van de mensen voor wie zij zorgen.
- De coalitiepartijen willen investeren in zorgzame buurten en een doelmatige inzet van personeel en middelen. Kwaliteit van leven en waardig ouder worden staan daarbij centraal.
- In het akkoord staat dat intramurale zorg geleidelijk wordt verschoven naar investeringen in zorgzame buurten en gemeenschapsontwikkeling. Ouderen en mensen met een beperking moeten daardoor langer thuis kunnen wonen met passende ondersteuning.
- Het nieuwe kabinet zet de scheiding van wonen en zorg in de ouderenzorg voort en werkt toe naar één Pakket Thuis. De woon-, verblijfs- en zorgcomponenten worden losgekoppeld en verbonden aan nieuwe woonvormen waarin ontmoeting, het tegengaan van eenzaamheid en omzien naar elkaar centraal staan.
- Voor mensen met een beperking wil het kabinet het VN-verdrag Handicap volledig uitvoeren. Daarmee wordt ingezet op betere zorg, meer inclusie en een hogere kwaliteit van leven.
- De doelmatigheid in de Wlz wordt verbeterd door het bevorderen van passende zorg, het hanteren van duidelijke kwaliteitsnormen en bijbehorende tarieven.
- De coalitie onderstreept dat zorgprofessionals de ruggengraat van het zorgstelsel vormen. De arbeidsmarktkrapte vraagt daarom om andere keuzes in opleiden, inzet en behoud van personeel.
- Het kabinet wil het potentieel van huidige zorgmedewerkers beter benutten door slimmer organiseren, het verminderen van administratieve lasten en meer ruimte voor innovatie en professionele autonomie. Dit moet het aantrekkelijker maken om meer uren te werken en de focus op zorginhoud te versterken.
- In opleidingen komt meer aandacht voor zorg buiten het ziekenhuis. Er wordt extra ingezet op opleiden in de eerstelijnszorg, wijkverpleging, ouderenzorg en het sociaal domein, en overstappen tussen zorgdomeinen wordt eenvoudiger gemaakt.
- De coalitie stelt dat agressie en intimidatie richting zorgverleners onacceptabel zijn. Incidenten worden stevig aangepakt om een veilige werkomgeving te waarborgen.
- Het nieuwe kabinet wil technologie en digitale consulten slimmer inzetten om zorgverleners te ontlasten. Dit moet leiden tot betere diagnostiek, efficiëntere zorg en meer tijd voor patiënten, cliënten en gezinnen.
- Er wordt gewerkt aan een landelijk dekkende infrastructuur voor gegevensuitwisseling. Deze moet samenwerking tussen zorgverleners en, waar passend, het sociaal domein ondersteunen en hoogwaardig onderzoek voor patiëntenzorg mogelijk maken.
- In het coalitieakkoord staat dat geld voor zorg ook daadwerkelijk aan zorg moet worden besteed. Zorgfraude wordt hard aangepakt en er komen strengere normen voor verantwoord ondernemerschap, inclusief het inperken van uitwassen van private equity.
- Het kabinet wil dat het Informatieknooppunt Zorgfraude meer gegevens kan uitwisselen met relevante partners. Hierdoor kan zorgfraude sneller worden opgespoord.
- Zorgfraudeurs worden vaker strafrechtelijk vervolgd en mogen niet langer in de zorg werkzaam zijn.
- Toezichthouders krijgen extra bevoegdheden, zoals het tijdelijk stilleggen van overnames en het optreden tegen schimmige constructies. Ook worden bij de Kamer van Koophandel strengere eisen gesteld aan het starten van een zorgbedrijf.
- Tot slot kondigt de coalitie de oprichting aan van een Taskforce zorgfraude bij de politie om de handhaving verder te versterken.
In de komende weken worden de kabinetsposten verdeeld, kandidaat-bewindspersonen benaderd en vinden de gebruikelijke screenings en gesprekken plaats.
Na afronding van de formatie wordt het kabinet beëdigd door de Koning, dit is voorzien op 23 februari. Hiermee neemt het definitief de plek in van het huidige demissionaire kabinet. Vermoedelijk nog diezelfde week debatteert de Tweede Kamer over de regeringsverklaring.
In de ledenvergadering op 23 april wordt het verwachte effect van de maatregelen op aanbieders van verpleeghuiszorg, wijkverpleging, Wmo en Aanvullende mantelzorg besproken.