In 2024 is het Generiek Kompas geïntroduceerd, het kompas dat gaat over (langdurige) zorg en ondersteuning en kwaliteit van bestaan van mensen met een zorgvraag thuis, in de wijk of in het verpleeghuis. Om hier verder invulling aan te geven, delen we voorbeelden uit de praktijk. In dit artikel staan we stil bij GIZZO, een netwerk waarin vrijwilligers samenwerken met beroepsmatige zorgverleners.
Iedereen krijgt in zijn leven te maken met hulp- en zorgvragen. Dit kan variëren van een klein verzoek om hulp tot intensieve zorg. Mantelzorgers, familieleden, vrijwilligers en professionals werken samen om deze hulp te bieden. Samen vormen zij een netwerk. Ook technologie en hulpmiddelen kunnen helpen om een antwoord te geven op de vraag naar zorg en ondersteuning. Netwerken kunnen ontstaan rondom de persoon met de zorgvraag. Maar het kan ook gaan om netwerken tussen professionals of organisaties.
Vanuit het Generiek Kompas geloven we in samenwerking en in leren van elkaar. Door voorbeelden met elkaar te delen, inspireren we elkaar en versterken we de zorg.
Platform Informele Zorg Amsterdam (Home – Platform Informele Zorg Amsterdam) helpt buurtbewoners met vrijwilligers in alle stadsdelen van Amsterdam. In Zuidoost gebeurt dit via Georganiseerde Informele Zorg Zuidoost (GIZZO), een samenwerking tussen verschillende organisaties die zowel stedelijk als lokaal actief zijn. Zij vormen samen een netwerk.
Organisatie die onderdeel zijn van GIZZO koppelen vrijwilligers aan buurtbewoners die hulp nodig hebben bij dagelijkse taken, emotionele steun, en persoonlijke ontwikkeling. Het platform maakt het aanbod van vrijwilligers toegankelijker voor zorgprofessionals en bewoners, waardoor bewoners sneller de hulp krijgen die ze nodig hebben, of het nu gaat om eenmalige, kortdurende of langdurige ondersteuning. Door informele zorg te verbinden met formele zorgverleners, wordt de zorgkwaliteit verhoogd en de druk op de gezondheidszorg verminderd.
Werkzaamheden
Een belangrijk onderdeel van GIZZO is de samenwerking met formele zorgorganisaties. Buurtteams, bestaande uit medewerkers uit de zorg en welzijn, werken samen om bewoners te ondersteunen bij verschillende levensvragen. GIZZO is ontstaan vanuit het buurtteam en verschillende vrijwilligersorganisaties. Juanita van Schoonhoven, netwerkmanager van het buurtteam heeft GIZZO bedacht en is nog steeds verbonden aan het netwerk. Volgens Juanita verbetert de kwaliteit van zorg doordat er verbinding is tussen verschillende zorg- en welzijnsorganisaties. Door samen te werken kunnen problemen sneller worden gesignaleerd en opgepakt, wat leidt tot betere oplossingen voor bewoners van Amsterdam Zuidoost.
GIZZO biedt een breed netwerk. Het zeswekelijks overleg wordt bezocht door een twintigtal partners die elk hun eigen netwerk meenemen. Casuïstiek die wordt besproken kan zo snel op de juiste plek landen, waardoor de bewoner sneller de juiste hulp vindt. Ook tussen de overleggen door vindt er doorverwijzing plaats tussen de organisaties. Het netwerk kan worden beschreven als een spinnenweb dat door de verscheidenheid een groot deel van de informele initiatieven in Amsterdam Zuidoost beslaat. Bij GIZZO zijn projecten en organisaties aangesloten die zich o.a. richten op het ondersteunen van economisch daklozen, het bieden van opvoedondersteuning, hulp bij administratie, eenzaamheid en mantelzorg.
Het netwerk
GIZZO wordt geleid door drie voorzitters vanuit verschillende organisaties, die via kleine gemeentelijke subsidies worden gefinancierd. De netwerkpartners zelf worden niet extra betaald voor het deelnemen aan vergaderingen. Eerder waren er casuïstiekbesprekingen van het buurtteam waar deelnemers van GIZZO ook bij aanwezig waren, waardoor er korte lijntjes waren. Helaas is de subsidie vanuit de gemeente hiervoor gestopt. Nu zijn er aandachtsfunctionarissen sociale basis betrokken bij GIZZO vanuit het buurtteam, die de verbinding moeten maken. Dit moet echter nog op stoom komen.
Verwijzingen van hulpvragen
De doorverwijzingen vanuit de wijkverpleging en/of aanvragen vanuit de verpleeghuiszorg verschillen sterk per organisatie die is aangesloten bij GIZZO. Er zijn een paar organisaties die specifieke afspraken met de sector hebben gemaakt, waardoor ze elkaar goed weten te vinden. Een voorbeeld daarvan is het burennetwerk met de matchmaker informele zorg, een samenwerking met Cordaan (Matchmaker informele zorg).
Samenwerking met de formele zorg, in alle vormen, blijft een aandachtspunt voor het GIZZO-netwerk. Er wordt gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking tussen verschillende zorgorganisaties en het netwerk, inclusief het betrekken van casemanagers en het omgaan met complexere hulpvragen. Er wordt nagedacht over hoe de zorg beter georganiseerd kan worden, inclusief de rol van netwerkmanagers en de samenwerking tussen verschillende zorginstellingen.
Betere samenwerking tussen formele zorg, sociaal werk en informele zorg is essentieel om mensen langer thuis te laten wonen en hen beter te ondersteunen.
Wensen en uitdagingen
Structurele subsidie voor de verbinding tussen de vrijwilligersinitiatieven, andere informele buurtinitiatieven en de formele zorg blijft een wens. De eerdere deelname aan de casuïstiekbesprekingen van GIZZO-leden hielp het buurtteam meer oog te hebben voor informele oplossingen.
En hoe ga je hier nu mee aan de slag?
Op meerdere plekken in het land zijn er netwerken informele zorg, of andere samenwerkingsverbanden tussen vrijwilligersinitiatieven. Zorg dat je op de hoogte bent en zoek samenwerking. Probeer niet zelf het wiel opnieuw uit te vinden, maar kijk wat er al is in de buurt van je (zorg)organisatie.
Wordt als het mogelijk is onderdeel van een netwerk en steek hier tijd in – goede samenwerking met partijen uit de brede sociale basis zorgt ervoor dat je de mensen met een zorgvraag én hun naasten en sociale netwerk beter en gerichter kunt helpen en ondersteunen.
Is er nog geen netwerk van vrijwilligersinitiatieven in je stad, dorp, buurt of wijk? Mogelijk kun je dit eens als optie noemen bij een vrijwilligersinitiatief, een vrijwilligerscentrale, een buurt of bewonersinitiatief of de welzijnsorganisatie. Samen sta je sterk, ook richting bijvoorbeeld de gemeente.
Dit artikel is tot stand gekomen naar aanleiding van een gesprek met Juanita van Schoonhoven (netwerkmanager Buurtteam Amsterdam Zuidoost en Kimberley Snoek, voorzitter GIZZO).
Lees ook de eerder in deze reeks verschenen praktijkvoorbeelden Sociaal arrangeren en de methodiek Waarderend Veranderen.
De volgende partijen hebben samen gewerkt aan het opstellen van het Generiek Kompas: ActiZ, ANBO-PCOB, BPSW, BVKZ, Koepel Gepensioneerden, LOC Waardevolle zorg, MantelzorgNL, NCZ, Nederlands Instituut van Psychologen, NOOM, Sociaal Werk Nederland, SOMNL, SPOT, V&VN, Verenso, Zorgthuisnl en Zorgverzekeraars Nederland.